โรคไส้เลื่อนในผู้ใหญ่และเด็ก: อาการแตกต่างกันอย่างไร?

หลายคนเข้าใจว่า โรคไส้เลื่อน เป็นโรคที่พบเฉพาะในผู้สูงอายุหรือผู้ชายที่ยกของหนัก แต่ความจริงแล้ว โรคไส้เลื่อนสามารถเกิดได้กับทุกเพศทุกวัย แม้แต่เด็กแรกเกิดก็สามารถเป็นได้ เพียงแต่สาเหตุ ลักษณะอาการ และแนวทางการรักษาในแต่ละช่วงวัยมีความแตกต่างกัน

หากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการรักษา ไส้เลื่อนอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ลำไส้ขาดเลือด ลำไส้อุดตัน หรือเนื้อตาย ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดฉุกเฉิน บทความนี้จะพาคุณมาทำความเข้าใจว่า ไส้เลื่อนในผู้ใหญ่และเด็กแตกต่างกันอย่างไร พร้อมสัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม

โรคไส้เลื่อนคืออะไร?

โรคไส้เลื่อน (Hernia) คือ ภาวะที่อวัยวะภายในช่องท้อง เช่น ลำไส้ หรือไขมันในช่องท้อง ดันผ่านจุดอ่อนของผนังกล้ามเนื้อหน้าท้อง ทำให้เกิดก้อนนูนบริเวณต่าง ๆ ของร่างกาย

ตำแหน่งที่พบได้บ่อย

• ขาหนีบ

• สะดือ

• หน้าท้อง

• บริเวณแผลผ่าตัดเดิม

ในระยะแรก ผู้ป่วยอาจไม่รู้สึกเจ็บ แต่เมื่อเวลาผ่านไป ก้อนอาจมีขนาดใหญ่ขึ้นและเกิดภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายได้

ทำไมไส้เลื่อนจึงเกิดในเด็กและผู้ใหญ่ได้?

แม้จะเป็นโรคเดียวกัน แต่สาเหตุของการเกิดไส้เลื่อนในเด็กและผู้ใหญ่แตกต่างกันอย่างชัดเจน

ไส้เลื่อนในเด็ก

ส่วนใหญ่เกิดจาก ความผิดปกติแต่กำเนิด

ระหว่างที่เด็กอยู่ในครรภ์ ช่องเปิดบริเวณขาหนีบควรปิดก่อนคลอด แต่ในเด็กบางรายช่องดังกล่าวปิดไม่สนิท ทำให้ลำไส้เคลื่อนลงมาได้

พบได้บ่อยใน

• เด็กแรกเกิด

• เด็กคลอดก่อนกำหนด

• เด็กผู้ชายมากกว่าเด็กผู้หญิง

ไส้เลื่อนในผู้ใหญ่

มักเกิดจาก ผนังหน้าท้องอ่อนแอลงตามอายุ หรือมีแรงดันในช่องท้องเพิ่มขึ้นเป็นเวลานาน

ปัจจัยเสี่ยง ได้แก่

• ยกของหนักเป็นประจำ

• ไอเรื้อรัง

• ท้องผูก ต้องเบ่งบ่อย

• ต่อมลูกหมากโต

• โรคอ้วน

• ตั้งครรภ์หลายครั้ง

• เคยผ่าตัดหน้าท้อง

• อายุเพิ่มขึ้น

อาการของไส้เลื่อนในเด็กและผู้ใหญ่แตกต่างกันอย่างไร?

อาการในเด็ก

เด็กส่วนใหญ่ยังไม่สามารถบอกอาการได้ ผู้ปกครองจึงควรสังเกตจากภายนอก

สัญญาณสำคัญ ได้แก่

• มีก้อนนูนบริเวณขาหนีบ

• ก้อนจะชัดเวลาร้องไห้ ไอ หรือเบ่ง

• เมื่อนอน ก้อนอาจยุบลง

• เด็กบางรายงอแงผิดปกติ

หากเกิดภาวะไส้เลื่อนติดคา (Incarcerated Hernia)

อาจพบว่า

• ก้อนแข็ง

• กดแล้วไม่ยุบ

• เด็กร้องกวนตลอดเวลา

• อาเจียน

• ท้องอืด

• ไม่ดูดนม

ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน ควรรีบพบแพทย์ทันที

อาการในผู้ใหญ่

ผู้ใหญ่มักเริ่มจาก

• คลำพบก้อนที่ขาหนีบหรือหน้าท้อง

• ก้อนนูนเวลายืน ไอ หรือยกของ

• ก้อนยุบเมื่อนอน

• รู้สึกตึง หน่วง หรือปวดบริเวณก้อน

• เจ็บมากขึ้นเมื่อออกแรง

หากปล่อยไว้นาน

อาจเกิดอาการดังต่อไปนี้

• ปวดรุนแรง

• ก้อนแข็ง ดันกลับไม่ได้

• คลื่นไส้ อาเจียน

• ท้องอืด

• ถ่ายไม่ออก

ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของ ลำไส้ติดคาและลำไส้ขาดเลือด ต้องเข้ารับการรักษาโดยด่วน

เปรียบเทียบไส้เลื่อนในเด็กและผู้ใหญ่

โรคไส้เลื่อนหายเองได้หรือไม่?

คำตอบคือ "ไม่สามารถหายเองได้"

เมื่อผนังหน้าท้องเกิดจุดอ่อนแล้ว จะไม่สามารถกลับมาแข็งแรงเหมือนเดิมได้เอง

หลายคนเลือกใช้

• ผ้ารัดหน้าท้อง

• เข็มขัดไส้เลื่อน

• สมุนไพร

แม้จะช่วยประคองอาการได้ชั่วคราว แต่ ไม่ได้รักษาสาเหตุของโรค หากปล่อยไว้ ก้อนมักจะใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ และเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน

เมื่อไรควรรีบพบแพทย์?

ควรพบแพทย์ทันที หากมีอาการต่อไปนี้

• ก้อนดันกลับไม่ได้

• ปวดมากขึ้นอย่างรวดเร็ว

• ก้อนเปลี่ยนเป็นสีแดงหรือม่วง

• คลื่นไส้ อาเจียน

• ท้องอืด

• ถ่ายไม่ออก

• เด็กงอแงผิดปกติ ร้องไม่หยุด

อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของ ลำไส้ติดคา (Incarcerated Hernia) หรือ ลำไส้ขาดเลือด (Strangulated Hernia) ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดฉุกเฉิน

การรักษาโรคไส้เลื่อน

ปัจจุบัน การผ่าตัดเป็นวิธีรักษาที่ได้ผลดีที่สุด โดยศัลยแพทย์จะพิจารณาวิธีการรักษาให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย

การผ่าตัดแบบเปิด (Open Surgery)

เหมาะกับผู้ป่วยหลายกลุ่ม ใช้เวลาผ่าตัดไม่นาน

ข้อดี

• เทคนิคมาตรฐาน

• แผลผ่าตัดขนาดเล็ก

• ฟื้นตัวได้ดี

การผ่าตัดผ่านกล้อง (Laparoscopic Surgery)

ช่วยให้

• แผลเล็ก

• เจ็บน้อย

• เสียเลือดน้อย

• ฟื้นตัวเร็ว

• กลับไปทำงานได้ไว

• ลดโอกาสเกิดไส้เลื่อนซ้ำในผู้ป่วยที่เหมาะสม

แพทย์จะประเมินว่าแต่ละรายเหมาะกับการผ่าตัดแบบใด เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ดีที่สุด

ป้องกันไส้เลื่อนได้หรือไม่?

แม้ไส้เลื่อนแต่กำเนิดจะไม่สามารถป้องกันได้ แต่สามารถลดความเสี่ยงของไส้เลื่อนในผู้ใหญ่ได้ด้วยการ

• ควบคุมน้ำหนัก

• หลีกเลี่ยงการยกของหนักผิดท่า

• รักษาอาการไอเรื้อรัง

• รับประทานอาหารที่มีกากใย ลดอาการท้องผูก

• ออกกำลังกายเสริมสร้างกล้ามเนื้อหน้าท้องอย่างเหมาะสม

• เข้ารับการตรวจเมื่อคลำพบก้อนผิดปกติ

อย่ารอให้ไส้เลื่อนกลายเป็นภาวะฉุกเฉิน

ไส้เลื่อนอาจดูเหมือนเป็นเพียงก้อนนูนเล็ก ๆ ที่ไม่เจ็บ แต่เมื่อปล่อยไว้นาน ความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนจะเพิ่มขึ้น และอาจต้องเข้ารับการผ่าตัดฉุกเฉิน ซึ่งมีความซับซ้อนกว่าการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

หากคุณหรือคนในครอบครัว โดยเฉพาะเด็กเล็ก มีอาการก้อนนูนบริเวณขาหนีบ สะดือ หรือหน้าท้อง ไม่ควรรอให้อาการรุนแรง ควรเข้ารับการตรวจโดยศัลยแพทย์ เพื่อวินิจฉัยและวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม

ดูแลโรคไส้เลื่อนอย่างมั่นใจ ที่โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ

โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ พร้อมให้บริการตรวจวินิจฉัยและรักษาโรคไส้เลื่อนในผู้ใหญ่และเด็ก โดยทีมศัลยแพทย์ผู้มีประสบการณ์ พร้อมเครื่องมือและเทคโนโลยีการผ่าตัดที่ทันสมัย ทั้งการผ่าตัดแบบเปิดและการผ่าตัดผ่านกล้อง เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่เหมาะสม เจ็บน้อย ฟื้นตัวไว และกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมั่นใจ

ติดต่อแผนกศัลยกรรม

โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ

• 📍 แผนกศัลยกรรม

• ☎️ โทร: 056-000-111