ไส้เลื่อนหายเองได้ไหม? หรือจำเป็นต้องผ่าตัด
ไส้เลื่อนหายเองได้ไหม? หรือจำเป็นต้องผ่าตัด
รู้ทันก่อนปล่อยไว้ เพราะยิ่งนาน...ยิ่งเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน
หลายคนอาจเคยสังเกตว่ามีก้อนนูนบริเวณขาหนีบ สะดือ หรือหน้าท้อง เมื่อยืน เดิน ไอ หรือยกของหนัก ก้อนนั้นอาจยุบลงเมื่อเอนตัวนอน ทำให้หลายคนเข้าใจว่า "เดี๋ยวก็คงหายเอง" หรือเลือกปล่อยไว้เพราะยังไม่เจ็บมาก
แต่ความจริงแล้ว โรคไส้เลื่อนไม่สามารถหายเองได้ และหากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการรักษา อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้
บทความนี้จะพาคุณมาทำความเข้าใจว่า ไส้เลื่อนคืออะไร เกิดจากอะไร จำเป็นต้องผ่าตัดหรือไม่ และเมื่อไรที่ควรรีบพบแพทย์
ไส้เลื่อน คืออะไร?
ไส้เลื่อน (Hernia) คือ ภาวะที่อวัยวะภายในช่องท้อง เช่น ลำไส้ หรือไขมันในช่องท้อง ดันผ่านจุดที่ผนังหน้าท้องอ่อนแอ จนเกิดเป็นก้อนนูนออกมา
ตำแหน่งที่พบได้บ่อย
- บริเวณขาหนีบ
- บริเวณสะดือ
- หน้าท้องจากแผลผ่าตัดเดิม
- ต้นขาด้านบน
ในช่วงแรก ผู้ป่วยอาจไม่มีอาการเจ็บ มีเพียงก้อนนูนที่สามารถดันกลับเข้าไปได้ แต่เมื่อเวลาผ่านไป ก้อนมักมีขนาดใหญ่ขึ้น และมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน
ไส้เลื่อนหายเองได้ไหม?
คำตอบคือ "ไม่สามารถหายเองได้"
สาเหตุเพราะผนังหน้าท้องที่อ่อนแอจะไม่สามารถกลับมาแข็งแรงได้เอง แม้ว่าก้อนจะยุบลงเมื่อพักหรือนอนราบ ก็ไม่ได้หมายความว่าโรคหายไป
เมื่อเวลาผ่านไป ช่องที่อ่อนแอมักจะขยายใหญ่ขึ้น ทำให้ไส้เลื่อนมีขนาดเพิ่มขึ้น และอาจเกิดอาการปวดมากขึ้น
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย
- ก้อนยุบแล้วแปลว่าหาย
- ใส่สายรัดหน้าท้องแล้วรักษาได้
- รอไปก่อน ยังไม่จำเป็นต้องรักษา
ความจริงคือ วิธีเหล่านี้ช่วยได้เพียงบรรเทาอาการชั่วคราว แต่ไม่ได้รักษาต้นเหตุของโรค
สาเหตุของไส้เลื่อน
ไส้เลื่อนเกิดจากผนังหน้าท้องที่อ่อนแอ ร่วมกับแรงดันในช่องท้องที่เพิ่มขึ้น เช่น
- ยกของหนักเป็นประจำ
- ไอเรื้อรัง
- ท้องผูก เบ่งถ่ายบ่อย
- น้ำหนักตัวมากหรือโรคอ้วน
- ตั้งครรภ์
- อายุเพิ่มขึ้น ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง
- เคยผ่าตัดช่องท้องมาก่อน
- ความผิดปกติของผนังหน้าท้องแต่กำเนิด
แม้บางคนจะออกกำลังกายเป็นประจำ ก็ยังสามารถเป็นไส้เลื่อนได้ หากมีปัจจัยเสี่ยงร่วม
อาการของไส้เลื่อนที่ควรสังเกต
อาการของไส้เลื่อนแตกต่างกันในแต่ละคน โดยอาจพบว่า
- มีก้อนนูนบริเวณขาหนีบหรือหน้าท้อง
- ก้อนชัดขึ้นเวลายืน ไอ จาม หรือออกแรง
- ก้อนยุบลงเมื่อเอนตัวนอน
- รู้สึกหน่วงหรือหนักบริเวณที่เป็น
- ปวดหลังยกของหรือเดินนาน
- รู้สึกไม่สบายเมื่อออกกำลังกาย
หากเริ่มมีอาการปวดมากขึ้น ก้อนโตขึ้นเรื่อย ๆ หรือก้อนนูนไม่สามารถดันกลับเข้าไปได้ ไม่ควรรอให้มีอาการรุนแรงก่อนจึงมาพบแพทย์
เมื่อไรที่ต้องรีบพบแพทย์ทันที?
หากมีอาการดังต่อไปนี้ ควรรีบเข้ารับการรักษาโดยเร็ว เพราะอาจเป็นภาวะฉุกเฉิน
- ก้อนดันกลับไม่ได้
- ปวดรุนแรงเฉียบพลัน
- ก้อนบวมแดงหรือคล้ำ
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ท้องอืด ไม่ผายลมหรือถ่ายอุจจาระไม่ได้
- มีไข้ร่วมด้วย
อาการเหล่านี้อาจเกิดจาก ไส้เลื่อนติดค้าง หรือ ลำไส้ขาดเลือด ซึ่งหากปล่อยไว้อาจทำให้ลำไส้เสียหาย จำเป็นต้องผ่าตัดฉุกเฉิน และอาจเป็นอันตรายต่อชีวิต
ไส้เลื่อนจำเป็นต้องผ่าตัดหรือไม่?
ปัจจุบัน การผ่าตัดเป็นวิธีรักษาไส้เลื่อนที่ได้ผลและเป็นมาตรฐาน เนื่องจากไม่มียา อาหารเสริม หรือการออกกำลังกายที่สามารถทำให้ผนังหน้าท้องกลับมาแข็งแรงได้
แพทย์จะพิจารณาวิธีรักษาตามปัจจัยต่าง ๆ ได้แก่
- ตำแหน่งของไส้เลื่อน
- ขนาดของก้อน
- อายุของผู้ป่วย
- โรคประจำตัว
- ความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อน
ในผู้ป่วยที่มีอาการหรือก้อนเริ่มโตขึ้น การรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นมักให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่า ลดโอกาสเกิดภาวะฉุกเฉิน และช่วยให้การฟื้นตัวเป็นไปอย่างรวดเร็ว
การผ่าตัดไส้เลื่อนในปัจจุบัน
เทคโนโลยีทางการแพทย์ทำให้การผ่าตัดไส้เลื่อนมีความปลอดภัยมากขึ้น โดยทั่วไปมี 2 วิธีหลัก
ผ่าตัดแบบเปิด (Open Surgery)
เหมาะกับผู้ป่วยบางราย ใช้แผลผ่าตัดบริเวณตำแหน่งไส้เลื่อน และเสริมความแข็งแรงของผนังหน้าท้องด้วยแผ่นตาข่าย (Mesh) ตามความเหมาะสม
ผ่าตัดผ่านกล้อง (Laparoscopic Surgery)
เป็นเทคนิคที่ได้รับความนิยมในผู้ป่วยหลายราย เพราะมีข้อดี ได้แก่
- แผลขนาดเล็ก
- เจ็บหลังผ่าตัดน้อย
- เสียเลือดน้อย
- ฟื้นตัวเร็ว
- กลับไปทำงานได้ไว
- ลดโอกาสติดเชื้อของแผลผ่าตัด
อย่างไรก็ตาม วิธีที่เหมาะสมที่สุดควรได้รับการประเมินโดยศัลยแพทย์
หลังผ่าตัดต้องพักฟื้นนานไหม?
ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถลุกเดินได้ภายในวันเดียวหลังผ่าตัด และกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ในเวลาไม่นาน
อย่างไรก็ตาม ควรหลีกเลี่ยง
- ยกของหนัก
- ออกกำลังกายหนัก
- เบ่งถ่ายแรง
- กิจกรรมที่เพิ่มแรงดันในช่องท้อง
ในช่วงระยะเวลาที่แพทย์แนะนำ พร้อมมาตรวจติดตามตามนัดอย่างสม่ำเสมอ
ป้องกันไส้เลื่อนได้หรือไม่?
แม้ไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการ
- ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
- รับประทานอาหารที่มีกากใย ลดอาการท้องผูก
- รักษาอาการไอเรื้อรัง
- ยกของอย่างถูกวิธี
- ออกกำลังกายเพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวอย่างเหมาะสม
- พบแพทย์เมื่อมีก้อนนูนผิดปกติ
อย่ารอให้ไส้เลื่อนกลายเป็นเรื่องใหญ่
หลายคนใช้ชีวิตร่วมกับไส้เลื่อนเป็นเวลาหลายปี เพราะคิดว่า "ยังไม่เจ็บ" หรือ "ก้อนยังดันกลับได้" แต่ในความเป็นจริง โรคนี้ไม่สามารถหายเอง และอาจเกิดภาวะฉุกเฉินได้ทุกเมื่อ
การเข้ารับการตรวจตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ช่วยให้แพทย์สามารถวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม ลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน และเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวได้เร็วกว่า
หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีก้อนนูนบริเวณขาหนีบ สะดือ หรือหน้าท้อง อย่าปล่อยไว้จนมีอาการรุนแรง การปรึกษาศัลยแพทย์ตั้งแต่วันนี้ คือก้าวแรกของการรักษาที่ปลอดภัย
ดูแลไส้เลื่อนอย่างมั่นใจ ที่โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ
โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ พร้อมให้บริการตรวจวินิจฉัยและรักษาโรคไส้เลื่อนโดยทีมศัลยแพทย์ที่มีประสบการณ์ พร้อมวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคล เลือกวิธีผ่าตัดที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย และดูแลอย่างใกล้ชิดตั้งแต่ก่อนผ่าตัด ระหว่างการรักษา จนถึงการฟื้นฟูหลังผ่าตัด
หากสังเกตพบก้อนนูนบริเวณขาหนีบ สะดือ หรือหน้าท้อง อย่ารอจนเกิดภาวะแทรกซ้อน เพราะการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ช่วยให้การผ่าตัดง่ายขึ้น ฟื้นตัวเร็วขึ้น และกลับไปใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง
เพราะสุขภาพที่ดี...เริ่มต้นจากการไม่ละเลยสัญญาณเตือนของร่างกาย