โรคไต ภัยเงียบที่ทำลายสุขภาพอย่างช้าๆ รู้เท่าทัน ป้องกัน และรักษาได้ 

     "โรคไต" เป็นกลุ่มโรคที่หลายคนอาจมองข้ามความสำคัญไป เพราะในระยะเริ่มต้นมักไม่แสดงอาการที่ชัดเจน แต่เมื่ออาการปรากฏขึ้น ก็มักจะเข้าสู่ภาวะที่รุนแรงแล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง "ภาวะไตวายเรื้อรัง" ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยลดลงอย่างมาก และต้องเข้าสู่กระบวนการบำบัดทดแทนไตที่ซับซ้อน

     โรคไตไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป สถิติทางการแพทย์บ่งชี้ว่าคนไทยจำนวนมากกำลังเผชิญกับความเสี่ยงของโรคนี้ โดยส่วนใหญ่แล้วเกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่ไม่เหมาะสม และโรคประจำตัวที่ไม่ได้รับการควบคุมอย่างดี เช่น โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของภาวะไตวายเรื้อรัง

สถานการณ์โรคไตในประเทศไทยและจังหวัดนครสวรรค์

     ปัญหาโรคไตถือเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย จากข้อมูลของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยพบว่า

• คนไทยกว่า 8 ล้านคน หรือประมาณ ร้อยละ 17.6 ของประชากรไทยทั้งหมดป่วยเป็นโรคไตเรื้อรัง
• ในจำนวนนี้มีผู้ป่วยกว่า 80,000 ราย ที่อยู่ในภาวะไตวายระยะสุดท้าย และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปี
• ประเทศไทยยังติดอันดับ 1 ใน 5 ของประเทศที่มีอัตราการเกิดโรคไตสูงสุดในโลก ซึ่งเป็นเรื่องที่น่ากังวลอย่างยิ่ง
  
  *สำหรับในระดับภูมิภาคและจังหวัด ข้อมูลจากช่วงปี 2561-2566 พบว่าจังหวัดนครสวรรค์มีอัตราการเสียชีวิตจากโรคไตเรื้อรังอยู่ที่ 20.67 ต่อแสนประชากร และมีจำนวนผู้เสียชีวิตสะสมในช่วงดังกล่าวถึง 1,294 คน ซึ่งเป็นตัวเลขที่สูงและสะท้อนให้เห็นว่าโรคไตเป็นภัยใกล้ตัวที่ชาวนครสวรรค์ไม่ควรมองข้าม

ทำความเข้าใจ "ไต" อวัยวะสำคัญที่ทำงานหนักทุกวัน

ไตมีหน้าที่อะไรบ้าง?

     ไตเป็นอวัยวะสำคัญที่มีรูปร่างคล้ายถั่วแดง มีขนาดเท่ากำปั้น อยู่บริเวณสีข้างด้านหลังลำตัวทั้งสองข้าง แม้จะมีขนาดเล็ก แต่ไตมีหน้าที่สำคัญอย่างยิ่งต่อร่างกาย

1. ขับของเสียและสารพิษออกจากร่างกาย ไตทำหน้าที่กรองเลือดเพื่อขจัดของเสียที่เกิดจากการเผาผลาญในร่างกาย เช่น ยูเรีย และครีอะตินีน ซึ่งจะถูกขับออกทางปัสสาวะ
2. รักษาสมดุลของน้ำและเกลือแร่ ไตจะทำหน้าที่ควบคุมปริมาณน้ำและเกลือแร่ต่างๆ เช่น โซเดียม โพแทสเซียม แคลเซียม และฟอสฟอรัส ให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
3. ควบคุมความดันโลหิต ไตมีบทบาทสำคัญในการผลิตฮอร์โมนที่ควบคุมความดันโลหิต
4. ผลิตเม็ดเลือดแดง ไตจะผลิตฮอร์โมนชื่อว่า Erythropoietin ซึ่งทำหน้าที่กระตุ้นไขกระดูกให้สร้างเม็ดเลือดแดง
5. สร้างวิตามินดี ไตมีบทบาทในการเปลี่ยนวิตามินดีที่ร่างกายได้รับจากแสงแดดหรืออาหาร ให้อยู่ในรูปที่พร้อมใช้งาน เพื่อช่วยในการดูดซึมแคลเซียม
   
   *เมื่อไตทำงานผิดปกติ หน้าที่เหล่านี้ก็จะเสียไป และเกิดเป็นภาวะที่เราเรียกว่า "โรคไต"

ชนิดของ "โรคไต" และสาเหตุที่พบบ่อย

     โรคไตมีหลายชนิดและมีสาเหตุที่แตกต่างกันไป โดยสามารถแบ่งเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ดังนี้

1. โรคไตวายเฉียบพลัน (Acute Kidney Injury)

     เป็นภาวะที่การทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็วในช่วงเวลาสั้นๆ อาจเกิดขึ้นได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง หรือไม่กี่วัน ซึ่งมักเกิดจากสาเหตุภายนอก เช่น

• ภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง เช่น ท้องเสียรุนแรง อาเจียน เสียเลือดมาก
• การติดเชื้อรุนแรง เช่น ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด
• การใช้ยาบางชนิด เช่น ยาแก้ปวดกลุ่มต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) ยาปฏิชีวนะบางชนิด หรือสารทึบรังสีที่ใช้ในการตรวจวินิจฉัย
• การอุดตันของทางเดินปัสสาวะ เช่น นิ่วในไต
  
  *หากได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที ไตอาจกลับมาทำงานได้เป็นปกติ แต่หากปล่อยทิ้งไว้ อาจกลายเป็นโรคไตวายเรื้อรังได้

2. โรคไตวายเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease)

     เป็นภาวะที่ไตถูกทำลายอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน ทำให้ความสามารถในการทำงานของไตลดลงอย่างช้าๆ มักใช้เวลาหลายเดือนหรือหลายปี และเมื่อไตถูกทำลายไปแล้วจะไม่สามารถฟื้นคืนได้ สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในประเทศไทยคือ

• โรคเบาหวาน เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้เกิดไตวายเรื้อรัง หากระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานาน จะทำให้หลอดเลือดฝอยในไตเกิดความเสียหาย
• โรคความดันโลหิตสูง หากความดันโลหิตสูงเป็นเวลานาน จะทำให้หลอดเลือดในไตแข็งตัวและตีบตัน ทำให้การกรองเลือดของไตเสียไป
• โรคไตอักเสบ ซึ่งเกิดจากการอักเสบของหน่วยไต (Glomerulonephritis)
• นิ่วในไตหรือทางเดินปัสสาวะเรื้อรัง ทำให้เกิดการอุดตันและการติดเชื้อในไต
• การใช้ยาต่อเนื่องเป็นเวลานาน เช่น ยาแก้ปวด ยาสมุนไพรบางชนิด หรือยาที่ไม่ได้รับการรับรอง
• โรคไตจากกรรมพันธุ์ เช่น ถุงน้ำในไต (Polycystic Kidney Disease)

3. โรคไตอื่นๆ

• โรคไตอักเสบจากโรคแพ้ภูมิตัวเอง เช่น โรคแพ้ภูมิตัวเอง (Systemic Lupus Erythematosus)
• ไตติดเชื้อ (Pyelonephritis) มักเกิดจากการติดเชื้อในกระเพาะปัสสาวะ แล้วลุกลามขึ้นไปที่ไต
• เนื้องอกในไต อาจเป็นชนิดไม่ร้ายแรงหรือมะเร็ง

อาการของ "โรคไต" สัญญาณเตือนที่ต้องรีบมาปรึกษาแพทย์

     ในระยะแรกของโรคไตวายเรื้อรัง มักไม่แสดงอาการที่ชัดเจน ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะรู้ตัวเมื่อตรวจสุขภาพประจำปี หรือเมื่อไตทำงานลดลงไปมากกว่า 50% แล้ว ดังนั้นการหมั่นสังเกตความผิดปกติของร่างกายจึงเป็นสิ่งสำคัญ อาการที่ควรเฝ้าระวัง ได้แก่

1. ความผิดปกติของปัสสาวะ

• ปัสสาวะเป็นฟองมากผิดปกติ ซึ่งเกิดจากการมีโปรตีนรั่วออกมาทางปัสสาวะ
• ปัสสาวะมีสีขุ่น หรือปัสสาวะเป็นเลือด
• ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ โดยเฉพาะในเวลากลางคืน หรือปัสสาวะน้อยลงมากผิดปกติ
• รู้สึกแสบขัด หรือปวดขณะปัสสาวะ

2. อาการบวม

• บวมบริเวณใบหน้า หนังตา และรอบดวงตา มักเป็นในตอนเช้าหลังตื่นนอน
• บวมตามมือ เท้า และข้อเท้า เนื่องจากไตไม่สามารถขับน้ำส่วนเกินออกจากร่างกายได้

3. อาการที่เกี่ยวข้องกับการสะสมของเสีย

• อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย จากภาวะโลหิตจาง เพราะไตไม่สามารถสร้างฮอร์โมนที่กระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดงได้
• ความอยากอาหารลดลง คลื่นไส้ อาเจียน
• คันตามตัวโดยไม่ทราบสาเหตุ
• น้ำหนักลดลงโดยไม่ตั้งใจ
• ปวดบริเวณสีข้างด้านหลัง

*หากท่านมีอาการเหล่านี้เกิดขึ้น ควรมาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยโดยละเอียด เพราะหากตรวจพบได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น โอกาสในการชะลอความเสื่อมของไตก็จะมีสูงขึ้น
 

การวินิจฉัยและการรักษา "โรคไต" 

  การวินิจฉัยโรคไตมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการวางแผนการรักษาที่เหมาะสม และที่โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ เรามีเครื่องมือและทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่พร้อมให้การดูแลอย่างเต็มที่

1. การวินิจฉัย 

• การซักประวัติและตรวจร่างกาย แพทย์จะสอบถามเกี่ยวกับอาการ ประวัติโรคประจำตัว การใช้ยา และพฤติกรรมการใช้ชีวิต
• การตรวจเลือด เพื่อดูค่าการทำงานของไต เช่น ค่าครีอะตินีน (Creatinine) และ BUN รวมถึงค่าการกรองของไต (eGFR) ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้สำคัญของประสิทธิภาพการทำงานของไต
• การตรวจปัสสาวะ เพื่อดูว่ามีโปรตีน หรือเม็ดเลือดแดงรั่วออกมาหรือไม่
• การตรวจทางรังสีวิทยา เช่น อัลตราซาวด์ (Ultrasound) เพื่อดูขนาด รูปร่าง และลักษณะของไต ว่ามีก้อนเนื้อ นิ่ว หรือถุงน้ำหรือไม่
• การตัดชิ้นเนื้อไต (Kidney Biopsy) ในบางกรณีที่จำเป็น แพทย์อาจต้องตัดชิ้นเนื้อไตไปตรวจทางพยาธิวิทยาเพื่อวินิจฉัยหาสาเหตุที่แน่ชัดของโรคไต

2. แนวทางการรักษา

     แนวทางการรักษาโรคไตวายเรื้อรังจะมุ่งเน้นไปที่การ ชะลอความเสื่อมของไต การป้องกันภาวะแทรกซ้อน และการรักษาที่สาเหตุของโรค
 

• ควบคุมโรคประจำตัว ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมอย่างเคร่งครัด
• การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต
  - การควบคุมอาหาร จำกัดปริมาณโปรตีน โซเดียม โพแทสเซียม และฟอสฟอรัส ตามคำแนะนำของแพทย์และนักกำหนดอาหาร
  - งดการสูบบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
  - ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
  - การใช้ยา แพทย์จะให้ยาเพื่อรักษาโรคประจำตัว และอาจให้ยาที่ช่วยลดการขับโปรตีนออกมาทางปัสสาวะ
• การบำบัดทดแทนไต (Renal Replacement Therapy) ในกรณีที่ไตวายระยะสุดท้าย (ESRD) การบำบัดทดแทนไตเป็นสิ่งจำเป็น
  - การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (Hemodialysis) ผู้ป่วยจะต้องมาฟอกเลือดที่โรงพยาบาล สัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง
  - การล้างไตทางช่องท้อง (Peritoneal Dialysis) ผู้ป่วยสามารถทำการล้างไตด้วยตนเองที่บ้านได้
  - การปลูกถ่ายไต (Kidney Transplantation) เป็นวิธีที่ดีที่สุดในการรักษาในระยะยาว แต่ต้องมีการเตรียมตัวและรอผู้บริจาคที่เหมาะสม

3. ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ
 

• ควรดื่มน้ำสะอาดอย่างน้อย 8-10 แก้วต่อวัน เพื่อช่วยให้ไตทำงานได้ดี และป้องกันการเกิดนิ่ว

4. หลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง
 

• ลดการรับประทานอาหารรสเค็มจัด เช่น อาหารแปรรูป ขนมขบเคี้ยว บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป
• ไม่ซื้อยามากินเอง โดยเฉพาะยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs และสมุนไพรที่ไม่ได้รับการรับรอง เพราะอาจมีผลต่อการทำงานของไต
• งดการสูบบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

5. ออกกำลังกายและพักผ่อนให้เพียงพอ
 

• การออกกำลังกายช่วยควบคุมน้ำหนักและความดันโลหิต การพักผ่อนที่เพียงพอช่วยให้ร่างกายฟื้นตัว

สรุป รพ.พริ้นซ์ ปากน้ำโพ พร้อมดูแลสุขภาพไตของคุณอย่างใกล้ชิด

     โรคไตเป็นภัยเงียบที่ค่อยๆ บั่นทอนสุขภาพของเรา การป้องกันคือสิ่งที่ดีที่สุด แต่หากตรวจพบแล้ว การรักษาที่ถูกต้องและรวดเร็วก็เป็นสิ่งสำคัญเช่นกัน อย่าปล่อยให้อาการของโรคไตมาทำลายคุณภาพชีวิตของคุณ

โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ มีความมุ่งมั่นที่จะเป็นส่วนหนึ่งในการดูแลสุขภาพของพี่น้องชาวปากน้ำโพและจังหวัดนครสวรรค์
เรามีทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านอายุรกรรมโรคไตและเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ทันสมัย
พร้อมให้บริการตรวจวินิจฉัย ดูแลรักษา และให้คำแนะนำแก่ผู้ป่วยโรคไตอย่างครบวงจร
ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นไปจนถึงการบำบัดทดแทนไต หากท่านมีข้อสงสัย หรือมีอาการที่น่าสงสัยเกี่ยวกับโรคไต โปรดติดต่อ
หรือเข้ามาปรึกษาแพทย์ของเราได้ทุกเมื่อ

 ขอคำปรึกษา คลิก

มีคำถามเกี่ยวกับ โรคไต ?

สอบถามฟรี รับคำตอบได้ทันที ทางช่องทาง LINE เพื่อความสบายใจของคุณ
 

ช่องทางการซื้อแพ็กเกจและโปรโมชั่น

แหล่งข้อมูลอ้างอิง (References)

• สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. ข้อมูลเรื่องโรคไต. http://www.nephrothai.org/about_ckd/
• โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์. ไตวายเรื้อรัง โรคไม่ติดต่ออันตรายที่ไม่ควรละเลย. https://www.siphhospital.com/th/news/article/share/chronic-kidney-disease
• โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย. เช็กความเสี่ยงโรคไต ก่อนสายเกินแก้. https://chulalongkornhospital.go.th/kcmh/articles/%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B9%87%E0%B8%81%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%AA%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B9%84%E0%B8%95%E0%B9%88-%E0%B8%81%E0%B9%88/

• โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. โรคไตเรื้อรัง โรคไม่ติดต่อแต่มีอันตราย.

• https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/article/%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B9%84%E0%B8%95%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%87-%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%95%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B9%81/