โรคไข้ดิน ภัยร้ายจากดินและน้ำท่วมที่อันตรายถึงชีวิต รู้ทัน ป้องกันได้ ที่ รพ.พริ้นซ์ ปากน้ำโพ

      โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ มีความห่วงใยในสุขภาพของท่านเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนที่มีเกษตรกรมีการทำนาและเป็นฤดูที่บางพื้นที่อาจประสบปัญหาน้ำท่วม ซึ่งเป็นช่วงที่มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อโรคหนึ่งที่หลายคนอาจไม่คุ้นเคย นั่นคือ โรคไข้ดิน หรือที่รู้จักกันในชื่อทางการแพทย์ว่า โรคเมลิออยโดสิส (Melioidosis)

      โรคไข้ดินไม่ใช่โรคที่เกิดจากการถูกดินกัด หรือดินทับอย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อว่า Burkholderia pseudomallei. ซึ่งอาศัยอยู่ในดินและน้ำ และสามารถเข้าสู่ร่างกายมนุษย์ได้หลายทาง โรคนี้มีอาการที่หลากหลายและรุนแรงได้ หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องและทันท่วงที อาจนำไปสู่ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด และเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
 

ทำความเข้าใจ "โรคไข้ดิน" หรือ "เมลิออยโดสิส"

     มะเร็งตับคือการเจริญเติบโตที่ผิดปกติของเซลล์ในตับ ซึ่งอาจเป็นเซลล์มะเร็งที่เกิดขึ้นในตับโดยตรง (มะเร็งตับปฐมภูมิ) หรือเป็นเซลล์มะเร็งที่แพร่กระจายมาจากอวัยวะอื่น (มะเร็งตับทุติยภูมิ) มะเร็งตับปฐมภูมิที่พบบ่อยที่สุดคือ มะเร็งเซลล์ตับ (Hepatocellular Carcinoma: HCC) ซึ่งมักเกิดขึ้นในผู้ป่วยที่มีภาวะตับแข็ง

โรคไข้ดินเกิดจากอะไร?

     โรคไข้ดินเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อว่า Burkholderia pseudomallei. ซึ่งเป็นแบคทีเรียที่พบได้ทั่วไปในดินโคลน ดินเหนียว และน้ำในเขตร้อนชื้น โดยเฉพาะในพื้นที่เกษตรกรรมและบริเวณที่ถูกน้ำท่วม ซึ่งแบคทีเรียชนิดนี้จะเจริญเติบโตได้ดีในสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูง
เชื้อโรคสามารถเข้าสู่ร่างกายมนุษย์ได้หลายช่องทาง

• ทางการหายใจ การหายใจเอาฝุ่นดิน หรือละอองน้ำที่มีเชื้อปนเปื้อนเข้าไปในปอด
• ทางการกิน การดื่มน้ำ หรือกินอาหารที่มีเชื้อปนเปื้อน
• ทางการสัมผัส การที่ผิวหนังมีบาดแผล รอยถลอก หรือรอยขีดข่วน แล้วสัมผัสกับดินหรือน้ำที่มีเชื้อโรคอยู่ ซึ่งเป็นช่องทางที่พบได้บ่อยที่สุด
• ทางการสำลัก การสำลักน้ำที่มีเชื้อปนเปื้อนเข้าสู่ปอด
  
  *เชื้อโรคชนิดนี้ ไม่ได้แพร่จากคนสู่คน แต่การติดเชื้อส่วนใหญ่เกิดขึ้นจากการสัมผัสสิ่งแวดล้อมที่ปนเปื้อนเชื้อโรคโดยตรง

ใครบ้างที่เสี่ยงต่อการเป็นโรคไข้ดิน?

     แม้ว่าทุกคนจะมีความเสี่ยงในการติดเชื้อ หากมีการสัมผัสกับเชื้อโรค แต่ก็มีบางกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป และมีโอกาสที่อาการจะรุนแรงมากกว่า

• ผู้ที่มีโรคประจำตัว โดยเฉพาะโรคเบาหวาน (เป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงสุด), โรคไตเรื้อรัง, โรคธาลัสซีเมีย, โรคตับแข็ง, โรคปอดเรื้อรัง, โรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง, ผู้ที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน หรือผู้ป่วยมะเร็ง
• ผู้ที่ทำงานในภาคเกษตรกรรม เช่น ชาวนา ชาวสวน หรือผู้ที่ต้องสัมผัสกับดินและน้ำเป็นประจำ
• ผู้ที่สัมผัสกับดินและน้ำท่วม โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนและหลังน้ำท่วม ซึ่งเชื้อโรคจะปนเปื้อนอยู่ตามพื้นดินและแหล่งน้ำต่างๆ
• ผู้ที่มีบาดแผลที่ผิวหนัง การมีแผลเปิดทำให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้ง่าย

โรคนี้พบได้ที่ไหนในประเทศไทย?

     โรคไข้ดินพบได้ทั่วประเทศไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งมีรายงานผู้ป่วยมากที่สุด และสามารถพบได้ในภาคอื่นๆ ที่มีภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มและมีการเพาะปลูกข้าว
 

อาการของ "โรคไข้ดิน" อาการบ่งชี้ที่ต้องรีบพบแพทย์

     โรคไข้ดินมีอาการที่หลากหลาย ขึ้นอยู่กับอวัยวะที่ติดเชื้อและภูมิคุ้มกันของผู้ป่วย โดยมีระยะฟักตัวตั้งแต่ 1-21 วัน โดยเฉลี่ยประมาณ 9 วัน อาการของโรคอาจแบ่งได้ตามรูปแบบการติดเชื้อ

1. อาการที่เกี่ยวข้องกับปอด (Pulmonary Melioidosis)

• เป็นรูปแบบที่พบได้บ่อยที่สุด
• ไข้สูง หนาวสั่น อาการคล้ายไข้หวัดใหญ่
• ไอ เจ็บหน้าอก
• หายใจลำบาก หายใจถี่
• อาจมีหนองในช่องปอด

2. อาการที่เกี่ยวข้องกับผิวหนัง (Cutaneous Melioidosis)

• เกิดจากการที่เชื้อเข้าทางบาดแผลที่ผิวหนัง
• มีฝี (Abscess) หรือแผลพุพอง มักเกิดขึ้นที่บริเวณที่สัมผัสกับดินหรือน้ำ
• ฝีอาจมีขนาดเล็กหรือใหญ่ อาจมีหลายเม็ดหรือเป็นเพียงเม็ดเดียว และอาจมีอาการบวมแดง ร้อน และเจ็บปวด

3. อาการที่เกี่ยวข้องกับอวัยวะอื่นๆ (Localized Infection)

• ปวดบวมข้อต่อ หรือกระดูก
• ปวดกล้ามเนื้อ
• มีฝีในอวัยวะภายใน เช่น ตับ ม้าม ไต หรือต่อมลูกหมาก อาจมีไข้โดยไม่ทราบสาเหตุ
• ปวดท้อง ปวดศีรษะ

4. อาการติดเชื้อในกระแสเลือด (Septicemic Melioidosis)

• เป็นรูปแบบที่รุนแรงที่สุดและเป็นอันตรายถึงชีวิต
• ไข้สูง หนาวสั่น
• ความดันโลหิตต่ำ
• ชีพจรเต้นเร็ว หายใจหอบ
• อาการทางสมอง ซึม สับสน
• อาจมีอาการช็อกและเสียชีวิตได้

*อาการเหล่านี้อาจคล้ายคลึงกับโรคติดเชื้ออื่นๆ เช่น โรคฉี่หนู หรือไข้หวัดใหญ่ ทำให้วินิจฉัยผิดพลาดได้บ่อยครั้ง หากมีอาการไข้สูงโดยไม่ทราบสาเหตุ โดยเฉพาะผู้ที่มีความเสี่ยง และมีประวัติสัมผัสกับดินหรือน้ำ ควรแจ้งแพทย์ให้ทราบทันที

การวินิจฉัยและการรักษา "โรคไข้ดิน" รวดเร็วและถูกวิธีคือสิ่งสำคัญ

การวินิจฉัย

     การวินิจฉัยโรคไข้ดินต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อยืนยันการติดเชื้อ เพราะอาการของโรคมีความคลุมเครือและไม่จำเพาะ

• การเพาะเชื้อ (Culture) เป็นวิธีมาตรฐานที่แม่นยำที่สุด แพทย์จะนำตัวอย่างจากผู้ป่วย เช่น เลือด หนอง เสมหะ หรือปัสสาวะ ไปเพาะเชื้อเพื่อหาแบคทีเรีย Burkholderia pseudomallei. ซึ่งอาจใช้เวลาหลายวัน
• การตรวจเลือด (Serology) เป็นการตรวจหาภูมิต้านทานต่อเชื้อโรคในเลือด ซึ่งอาจช่วยในการวินิจฉัยได้ แต่มีความแม่นยำน้อยกว่าการเพาะเชื้อ

แนวทางการรักษา

     เมื่อวินิจฉัยยืนยันว่าเป็นโรคไข้ดิน การรักษาต้องทำอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง เพราะเชื้อมีความดื้อยาค่อนข้างสูง และการรักษามีระยะเวลานาน

• การรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ (Antibiotics)
  - ระยะเฉียบพลัน ให้ยาปฏิชีวนะชนิดฉีดเข้าทางหลอดเลือดดำในปริมาณสูงเป็นเวลาอย่างน้อย 10-14 วัน หรือจนกว่าอาการจะดีขึ้น
  - ระยะต่อเนื่อง เมื่ออาการดีขึ้นแล้ว แพทย์จะเปลี่ยนเป็นยาปฏิชีวนะชนิดกินต่ออีกอย่างน้อย 3-6 เดือน เพื่อกำจัดเชื้อที่อาจซ่อนอยู่ในร่างกายให้หมดสิ้น และป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ
• การรักษาภาวะแทรกซ้อน เช่น การผ่าตัดระบายหนองจากฝีในอวัยวะต่างๆ หรือการให้สารน้ำและยาเพื่อรักษาภาวะช็อก

*สิ่งสำคัญคือผู้ป่วยต้องได้รับการรักษาครบตามระยะเวลาที่แพทย์กำหนดอย่างเคร่งครัด เพื่อให้การรักษาได้ผลดีที่สุด และป้องกันการเกิดภาวะเชื้อดื้อยา หรือการกลับมาเป็นซ้ำ ซึ่งจะรักษายากขึ้น

การป้องกัน "โรคไข้ดิน"  ปกป้องตัวเองและคนที่คุณรัก

   เนื่องจากเชื้อโรคไข้ดินสามารถพบได้ทั่วไปในสิ่งแวดล้อม การป้องกันที่ดีที่สุดคื อการ หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับเชื้อโรค โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยงและในช่วงที่มีฝนตกชุกหรือน้ำท่วม

1. หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับดินและน้ำโดยตรง 

• สวมรองเท้าบูทกันน้ำ หากต้องเดินลุยน้ำ ลุยโคลน หรือทำงานในสวน
• สวมถุงมือยาง หากต้องสัมผัสกับดิน
• ทำความสะอาดร่างกาย ทันทีหลังจากการสัมผัสกับดินหรือน้ำ โดยเฉพาะบริเวณที่มีบาดแผล
• งดการลงเล่นน้ำที่ขุ่นข้น หรือในแหล่งน้ำที่ไม่สะอาด

2. ป้องกันบาดแผลและการติดเชื้อ
 

• ล้างแผลให้สะอาด หากมีบาดแผล รอยถลอก หรือรอยขีดข่วน ควรล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทันที และทำความสะอาดแผลด้วยยาฆ่าเชื้อ
• ปิดแผลให้สนิท ด้วยพลาสเตอร์หรือผ้าพันแผล เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกาย

3. ป้องกันการกินและหายใจเอาเชื้อเข้าไป

• ดื่มน้ำที่สะอาด ควรเป็นน้ำต้มสุก หรือน้ำดื่มบรรจุขวด
• สวมหน้ากากอนามัย หากต้องทำงานในพื้นที่ที่มีฝุ่นดินฟุ้งกระจาย

4. การดูแลสุขภาพสำหรับผู้ที่มีโรคประจำตัว

• ควบคุมโรคประจำตัวให้ดี โดยเฉพาะโรคเบาหวาน
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับดินและน้ำโดยตรง ในช่วงที่มีการระบาด หรือช่วงฤดูฝนให้มากที่สุด

เมื่อไหร่ที่ควรมาปรึกษาแพทย์

     หากคุณอยู่ในกลุ่มเสี่ยงและมีอาการเหล่านี้เกิดขึ้น ไม่ควรรอช้า ควรรีบมาปรึกษาแพทย์ที่ รพ.พริ้นซ์ ปากน้ำโพ ทันที

• มีไข้สูง หนาวสั่น โดยไม่ทราบสาเหตุ โดยเฉพาะหากมีประวัติสัมผัสกับดินหรือน้ำ

• มีอาการคล้ายปอดบวม ไอ เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก

• มีฝีหรือแผลพุพองที่ไม่หาย

• มีอาการปวดข้อ หรือปวดกล้ามเนื้อ ร่วมกับมีไข้

• มีอาการติดเชื้อในกระแสเลือด เช่น ซึม สับสน ความดันโลหิตต่ำ

ที่โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ เรามีทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ และห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐานเพื่อการวินิจฉัยโรคได้อย่างแม่นยำ พร้อมด้วยบุคลากรทางการแพทย์ที่พร้อมให้การดูแลและรักษาคุณอย่างทันท่วงทีตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อให้คุณปลอดภัยจากโรคไข้ดิน

สรุป: เข้าใจโรคไข้ดิน ป้องกันตัวเองให้ปลอดภัย

     โรคไข้ดิน หรือโรคเมลิออยโดสิส (Melioidosis) เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในดินและน้ำในพื้นที่เขตร้อนชื้น และสามารถเข้าสู่ร่างกายมนุษย์ได้หลายทาง โดยเฉพาะผ่านทางบาดแผลที่ผิวหนัง โรคนี้มีอาการที่หลากหลาย ตั้งแต่การติดเชื้อเฉพาะที่ ไปจนถึงภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดที่รุนแรงและอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

     การป้องกันที่ดีที่สุดคือการหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับดินและน้ำโดยตรง การดูแลบาดแผลให้สะอาด และการควบคุมโรคประจำตัวให้ดี โดยเฉพาะโรคเบาหวาน และหากมีอาการที่น่าสงสัย ควรรีบมาพบแพทย์ทันที เพื่อการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้องและทันท่วงที เพราะการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะที่ครบถ้วนเป็นกุญแจสำคัญสู่การหายขาดจากโรคนี้

โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ พร้อมเป็นส่วนหนึ่งในการดูแลสุขภาพของพี่น้องชาวจังหวัดนครสวรรค์และจังหวัดใกล้เคียง
เรามีทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ พร้อมด้วยเครื่องมือทางการแพทย์ที่ทันสมัย เพื่อให้การดูแลรักษาคุณอย่างเต็มที่
มาร่วมสร้างความตระหนักรู้และป้องกันโรคไข้ดิน เพื่อสุขภาพที่แข็งแรงของทุกคนนะครับ

 ขอคำปรึกษา คลิก

มีคำถามเกี่ยวกับ โรคไข้ดิน?

สอบถามฟรี รับคำตอบได้ทันที ทางช่องทาง LINE เพื่อความสบายใจของคุณ
 

ช่องทางการซื้อแพ็กเกจและโปรโมชั่น