มือเท้าชาบ่อยๆ ควรทำอย่างไร? สัญญาณเตือนสุขภาพที่คุณไม่ควรมองข้าม

     อาการ "มือเท้าชา" เป็นปัญหาที่หลายคนเคยประสบ อาจรู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่มยิบๆ รู้สึกซ่าๆ เหมือนมีอะไรไต่ หรือรู้สึกหน่วงๆ บริเวณมือและเท้า บางครั้งอาจเกิดขึ้นชั่วคราวและหายไปเอง แต่หากท่านมีอาการมือเท้าชาบ่อยๆ ชาเป็นเวลานาน ชาเป็นมากขึ้นเรื่อยๆ หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น อ่อนแรง ปวด ซึ่งรบกวนชีวิตประจำวัน นั่นอาจเป็นสัญญาณเตือนที่สำคัญจากร่างกายว่ามีความผิดปกติบางอย่างซ่อนอยู่ และจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที

บทความฉบับนี้ จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ความเข้าใจอย่างละเอียดเกี่ยวกับอาการมือเท้าชา ตั้งแต่กลไกการเกิด สาเหตุที่พบบ่อยทั้งแบบทั่วไปและที่อันตราย สัญญาณที่ควรรีบไปพบแพทย์ แนวทางการวินิจฉัย การรักษาที่เหมาะสม ไปจนถึงวิธีการป้องกันและดูแลตนเอง เพื่อให้ท่านผู้อ่านสามารถรับมือกับอาการมือเท้าชาได้อย่างถูกต้อง และกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ปลอดภัยจากความเสี่ยงของโรคร้ายแรง

 

ทำความเข้าใจอาการมือเท้าชา เกิดจากอะไร?

     อาการมือเท้าชา หรือที่เรียกว่า "ปลายประสาทอักเสบ" (Peripheral Neuropathy) เป็นภาวะที่เกิดจากความผิดปกติของระบบประสาทส่วนปลาย ซึ่งทำหน้าที่รับส่งสัญญาณจากสมองและไขสันหลังไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย เช่น แขน ขา มือ เท้า รวมถึงอวัยวะภายใน การที่ระบบประสาทส่วนปลายได้รับความเสียหายหรือไม่ทำงานตามปกติ อาจส่งผลให้เกิดอาการชา ปวด แสบร้อน หรืออ่อนแรงในบริเวณนั้นๆ
กลไกหลักๆ ที่ทำให้เกิดอาการชาได้แก่

• การกดทับเส้นประสาท เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เมื่อเส้นประสาทถูกกดทับเป็นเวลานาน หรือถูกกดทับจากโครงสร้างรอบข้าง เช่น กระดูก กล้ามเนื้อ หรือเนื้อเยื่อที่บวม

• การเสียหายของเส้นประสาท จากการขาดเลือด การติดเชื้อ การอักเสบ สารพิษ หรือภาวะทางเมตาบอลิซึมที่ผิดปกติ

• ความผิดปกติของปลอกหุ้มประสาท (Myelin Sheath) ซึ่งทำหน้าที่ห่อหุ้มและช่วยในการนำกระแสประสาท ทำให้กระแสประสาทนำได้ช้าลงหรือผิดปกติไป

สาเหตุของอาการมือเท้าชาบ่อยๆ ที่พบบ่อย

     อาการมือเท้าชาสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ปัจจัยที่ไม่รุนแรงไปจนถึงโรคร้ายแรงที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว การทำความเข้าใจสาเหตุเหล่านี้จะช่วยให้เราตระหนักและประเมินความเสี่ยงได้ดีขึ้น

1. การกดทับเส้นประสาท (Nerve Compression)

     เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของอาการชา ซึ่งมักเกิดขึ้นที่บริเวณใดบริเวณหนึ่ง และอาการจะดีขึ้นเมื่อเปลี่ยนท่าทาง

• การนั่งทับเท้า, นั่งไขว่ห้าง, นอนทับแขน/ขา เป็นเวลานาน ทำให้เส้นประสาทถูกกดทับชั่วคราว เมื่อขยับตัว อาการชาก็จะค่อยๆ หายไป มักไม่เป็นอันตราย

• โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เกิดจากหมอนรองกระดูกสันหลังที่เสื่อมสภาพเคลื่อนไปกดทับเส้นประสาทที่ออกจากไขสันหลัง ทำให้มีอาการชา ปวดร้าว และอ่อนแรงตามแนวเส้นประสาท เช่น ชาแขน ชามือ ปวดร้าวลงขา ชาเท้า 
  - ตำแหน่งที่พบบ่อย บริเวณคอ (กดทับเส้นประสาทไปแขน) และบริเวณเอว (กดทับเส้นประสาทไปขา)

• กลุ่มอาการช่องทางเดินเส้นประสาทถูกกดทับ (Entrapment Neuropathy) เป็นภาวะที่เส้นประสาทถูกกดทับในช่องแคบๆ ของร่างกาย 
  - การกดทับเส้นประสาทบริเวณข้อมือ (Carpal Tunnel Syndrome) เกิดจากเส้นประสาทมีเดียน (Median nerve) ถูกกดทับที่ข้อมือ ทำให้มีอาการชา นิ้วหัวแม่มือ นิ้วชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนางด้านนิ้วโป้ง ชามากเวลากลางคืน หรือเวลาใช้งานข้อมือซ้ำๆ อาจมีอาการอ่อนแรงร่วมด้วย
  - การกดทับเส้นประสาทบริเวณข้อศอก (Cubital Tunnel Syndrome): เกิดจากเส้นประสาทอัลนาร์ (Ulnar nerve) ถูกกดทับที่ข้อศอก ทำให้มีอาการชา นิ้วนางด้านนิ้วก้อย และนิ้วก้อย
  - การกดทับเส้นประสาทบริเวณข้อเท้า (Tarsal Tunnel Syndrome): เกิดจากเส้นประสาททิเบียล (Tibial nerve) ถูกกดทับที่ข้อเท้า ทำให้มีอาการชาที่เท้าและนิ้วเท้า 

2. โรคเบาหวาน (Diabetes Mellitus)

     เป็นสาเหตุสำคัญอันดับต้นๆ ของภาวะปลายประสาทอักเสบเรื้อรังที่เกิดจากโรคประจำตัว โดยเฉพาะในผู้ป่วยเบาหวานที่เป็นมานานและควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ไม่ดี น้ำตาลที่สูงเป็นเวลานานจะทำลายเส้นประสาททั่วร่างกาย

• ลักษณะอาการ มักเริ่มจากเท้าทั้งสองข้างก่อน แล้วค่อยๆ ลามขึ้นมาที่น่อง และอาจเป็นที่มือทั้งสองข้างในภายหลัง (ลักษณะคล้ายถุงมือและถุงเท้า) อาการอาจรวมถึงชา แสบร้อน ปวดแปลบๆ หรือรู้สึกเหมือนโดนไฟช็อต และอาจสูญเสียการรับความรู้สึก ทำให้ไม่รู้ตัวเมื่อเกิดบาดแผล

3. ภาวะขาดวิตามินและแร่ธาตุบางชนิด

• วิตามินบี 1 (Thiamine) การขาดวิตามินบี 1 มักพบในผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์หนัก หรือผู้ป่วยโรคเบาหวาน ทำให้เกิดอาการชา อ่อนแรง ปวด

• วิตามินบี 6 (Pyridoxine) การขาดวิตามินบี 6 ทำให้เกิดอาการชาได้ และในทางตรงกันข้าม การได้รับวิตามินบี 6 ในปริมาณที่สูงเกินไปเป็นเวลานานก็สามารถทำให้เกิดอาการชาได้เช่นกัน

• วิตามินบี 12 (Cobalamin) การขาดวิตามินบี 12 มักพบในผู้สูงอายุ ผู้ที่รับประทานมังสวิรัติหรือวีแกนอย่างเคร่งครัด ผู้ป่วยผ่าตัดกระเพาะอาหาร หรือผู้ที่มีภาวะเลือดจางชนิด pernicious anemia ทำให้เกิดอาการชา ปวด และอาจมีปัญหาด้านการทรงตัว ความจำ และสับสน

4. โรคไตวายเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease)

     เมื่อไตทำงานบกพร่อง ไม่สามารถขับของเสียออกจากร่างกายได้ตามปกติ ของเสียที่สะสมในร่างกายจะไปทำลายเส้นประสาท ทำให้เกิดภาวะปลายประสาทอักเสบ

• ลักษณะอาการ คล้ายกับเบาหวาน คือชาและแสบร้อนที่ปลายมือปลายเท้า

5. การติดเชื้อบางชนิด

• โรคงูสวัด (Herpes Zoster) หลังจากการเป็นงูสวัด ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการปวดแสบร้อนและชาตามแนวเส้นประสาทที่เคยเป็นผื่นงูสวัด (Postherpetic Neuralgia)

• โรคเอดส์ (HIV/AIDS) การติดเชื้อ HIV หรือยาต้านไวรัสบางชนิดสามารถทำให้เกิดภาวะปลายประสาทอักเสบได้

• โรคเรื้อน (Leprosy) เชื้อโรคเรื้อนสามารถทำลายเส้นประสาทส่วนปลายโดยตรง ทำให้เกิดอาการชาและกล้ามเนื้ออ่อนแรง

6. การได้รับสารพิษหรือสารเคมี

• แอลกอฮอล์ การดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมากและเป็นเวลานาน สามารถทำลายเส้นประสาทได้โดยตรง และยังขัดขวางการดูดซึมวิตามินบี

• สารเคมีอุตสาหกรรม เช่น สารตะกั่ว ปรอท สารหนู บางตัวทำลายเส้นประสาท

• ยาเคมีบำบัด (Chemotherapy) ยาเคมีบำบัดหลายชนิดมีผลข้างเคียงทำให้เกิดภาวะปลายประสาทอักเสบ

7. โรคแพ้ภูมิตัวเอง (Autoimmune Diseases)

     ภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายหันมาทำลายเซลล์และเนื้อเยื่อของตนเอง ซึ่งรวมถึงเส้นประสาทด้วย

• โรคลูปัส (Systemic Lupus Erythematosus - SLE)

• โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ (Rheumatoid Arthritis)

• กลุ่มอาการกิลแลง-บาร์เร (Guillain-Barré Syndrome) เป็นภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันเข้าทำลายปลอกหุ้มประสาทอย่างเฉียบพลัน ทำให้เกิดอาการอ่อนแรงและชาอย่างรวดเร็ว มักเริ่มจากเท้าแล้วลามขึ้นไปด้านบน เป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบรักษา

8. โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

   เมื่อหลอดเลือดสมองตีบหรือแตก ทำให้สมองขาดเลือดและเกิดความเสียหายในบริเวณที่ควบคุมการรับความรู้สึก ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการชาครึ่งซีกของร่างกาย หรือชาเฉพาะส่วน

• ลักษณะอาการ ชาอ่อนแรงซีกใดซีกหนึ่งของร่างกายอย่างเฉียบพลัน ร่วมกับอาการอื่นๆ เช่น ใบหน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด หรือเดินเซ

9. เนื้องอก (Tumor)

• เนื้องอกในสมองหรือไขสันหลัง อาจกดทับเส้นประสาท ทำให้เกิดอาการชา อ่อนแรง

• เนื้องอกที่เส้นประสาท (Neuroma) เนื้องอกที่เกิดขึ้นที่ตัวเส้นประสาทเอง

• เนื้องอกที่แพร่กระจายมาจากที่อื่น อาจกดทับเส้นประสาท

10. ปัจจัยอื่นๆ

• การตั้งครรภ์ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนและภาวะบวมน้ำในร่างกายอาจทำให้เกิดอาการชาที่มือและเท้าได้ชั่วคราว

• โรคเกี่ยวกับต่อมไทรอยด์ ทั้งไทรอยด์ทำงานเกินหรือทำงานต่ำ

• กรรมพันธุ์ บางภาวะปลายประสาทอักเสบเป็นโรคทางพันธุกรรม

• การขาดเลือดเฉียบพลัน เช่น หลอดเลือดอุดตัน ทำให้เนื้อเยื่อและเส้นประสาทขาดเลือดอย่างรุนแรง
  
   

 

 

สัญญาณอันตรายของมือเท้าชาที่ต้องรีบพบแพทย์

     แม้ว่าอาการมือเท้าชาส่วนใหญ่จะไม่เป็นอันตรายร้ายแรง แต่หากท่านมีอาการร่วมกับสัญญาณเหล่านี้ ควรรีบไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด หรือเดินทางไปแผนกฉุกเฉินของโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคร้ายแรงที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน

• อาการชาเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลันและรวดเร็ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งชาครึ่งซีกของร่างกาย ใบหน้า แขนขา

• อาการชาเกิดขึ้นพร้อมกับอาการอ่อนแรง หรืออัมพาต ไม่สามารถขยับแขนขา หรืออวัยวะที่ชาได้

• มีอาการชา ร่วมกับพูดไม่ชัด ปากเบี้ยว เดินเซ หรือการทรงตัวผิดปกติ เหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง

• มีอาการชา ร่วมกับความผิดปกติของการขับถ่าย เช่น ปัสสาวะไม่ออก หรือกลั้นอุจจาระไม่ได้

• อาการชาลามขึ้นอย่างรวดเร็ว เช่น ชาที่เท้าแล้วลามขึ้นมาที่น่องและต้นขาภายในเวลาอันสั้น (สงสัย Guillain-Barré Syndrome)

• อาการชาเป็นมากขึ้นเรื่อยๆ ไม่ดีขึ้น หรือแย่ลงอย่างต่อเนื่อง

• อาการชาที่ทำให้ไม่สามารถรับรู้ความรู้สึกร้อน-เย็น หรือการบาดเจ็บได้ อาจนำไปสู่แผลเรื้อรัง หรือการติดเชื้อโดยไม่รู้ตัว

• มีอาการชาเกิดขึ้นหลังประสบอุบัติเหตุ หรือการบาดเจ็บที่คอ หลัง หรือส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกาย อาจเกิดการกดทับเส้นประสาทหรือไขสันหลัง

• มีอาการชา ร่วมกับมีไข้สูง ปวดศีรษะรุนแรง คอแข็ง หรือสับสน อาจบ่งชี้ถึงการติดเชื้อในระบบประสาท

• ชาที่เกิดขึ้นในผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวอยู่แล้ว เช่น เบาหวาน ไตวาย มะเร็ง หรือผู้ที่ได้รับยาเคมีบำบัด

 

การวินิจฉัยอาการมือเท้าชา

     เมื่อท่านมาพบแพทย์ แพทย์จะทำการซักประวัติอย่างละเอียดเกี่ยวกับการชา ลักษณะอาการ ระยะเวลา ปัจจัยที่กระตุ้นหรือบรรเทา ประวัติโรคประจำตัว ประวัติการใช้ยา และประวัติครอบครัว จากนั้นจะทำการตรวจร่างกายอย่างละเอียด โดยเฉพาะการตรวจระบบประสาท เช่น การตรวจกำลังกล้ามเนื้อ การตรวจการรับความรู้สึก การตรวจรีเฟล็กซ์ และอาจมีการตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

1. การตรวจเลือด (Blood Tests)

• ระดับน้ำตาลในเลือด เพื่อตรวจคัดกรองหรือยืนยันโรคเบาหวาน

• การทำงานของไตและตับ เพื่อประเมินภาวะไตวายหรือความผิดปกติของตับ

• ระดับวิตามินและแร่ธาตุ โดยเฉพาะวิตามินบี 1, บี 6, บี 12

• ระดับฮอร์โมนไทรอยด์

• การตรวจคัดกรองโรคแพ้ภูมิตัวเอง เช่น ANA (Antinuclear Antibody)

• การตรวจหาการติดเชื้อบางชนิด เช่น HIV

2. การตรวจคลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อและเส้นประสาท (Nerve Conduction Study & Electromyography - NCS/EMG)

• •    เป็นการตรวจที่สำคัญและแม่นยำในการประเมินความเสียหายของเส้นประสาทและกล้ามเนื้อ
  •    Nerve Conduction Study (NCS) ตรวจวัดความเร็วและความแรงของกระแสประสาทที่ส่งผ่านเส้นประสาท
  •    Electromyography (EMG) ตรวจวัดกิจกรรมทางไฟฟ้าของกล้ามเนื้อ เพื่อประเมินความเสียหายของกล้ามเนื้อหรือเส้นประสาทที่มาเลี้ยงกล้ามเนื้อ

3. การตรวจวินิจฉัยทางภาพ (Imaging Studies)

• •    X-ray เพื่อดูความผิดปกติของกระดูก เช่น กระดูกคอหรือกระดูกสันหลังที่ผิดรูป หรือกระดูกงอกที่อาจกดทับเส้นประสาท
  •    MRI (Magnetic Resonance Imaging) หรือ CT Scan (Computed Tomography Scan) ของสมอง ไขสันหลัง หรือบริเวณที่สงสัยว่ามีการกดทับเส้นประสาท เพื่อหาความผิดปกติ เช่น เนื้องอก หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เส้นเลือดในสมอง
  •    Ultrasound อาจใช้ตรวจดูเส้นประสาทในบริเวณที่สงสัยว่ามีการกดทับ เช่น ที่ข้อมือในภาวะ Carpal Tunnel Syndrome

4. การเจาะน้ำไขสันหลัง (Lumbar Puncture/Spinal Tap)

     พิจารณาทำในกรณีที่สงสัยภาวะการติดเชื้อหรือการอักเสบของระบบประสาท เช่น Guillain-Barré Syndrome หรือเยื่อหุ้มสมองอักเสบ

• X-ray เพื่อดูความผิดปกติของกระดูก เช่น กระดูกคอหรือกระดูกสันหลังที่ผิดรูป หรือกระดูกงอกที่อาจกดทับเส้นประสาท

• MRI (Magnetic Resonance Imaging) หรือ CT Scan (Computed Tomography Scan) ของสมอง ไขสันหลัง หรือบริเวณที่สงสัยว่ามีการกดทับเส้นประสาท เพื่อหาความผิดปกติ เช่น เนื้องอก หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เส้นเลือดในสมอง

• Ultrasound อาจใช้ตรวจดูเส้นประสาทในบริเวณที่สงสัยว่ามีการกดทับ เช่น ที่ข้อมือในภาวะ Carpal Tunnel Syndrome

 

แนวทางการรักษาอาการมือเท้าชา

     การวินิจฉัยพยาธิไชผิวหนังโดยทั่วไปไม่ซับซ้อน แพทย์มักจะวินิจฉัยได้จากการซักประวัติและตรวจลักษณะผื่นที่ผิวหนัง

1. การรักษาตามสาเหตุ

• การรักษาโรคประจำตัว หากสาเหตุมาจากการเบาหวาน ไตวาย หรือไทรอยด์ ควรควบคุมโรคเหล่านั้นให้ดีที่สุด ซึ่งจะช่วยให้อาการชาดีขึ้นหรือชะลอการลุกลาม

• การแก้ไขภาวะขาดสารอาหาร หากเกิดจากการขาดวิตามิน แพทย์จะให้วิตามินเสริม เช่น วิตามินบีรวม โดยเฉพาะบี 1, บี 6, บี 12

• การรักษาการกดทับเส้นประสาท
  - การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม หลีกเลี่ยงท่าทางที่ทำให้เกิดการกดทับ
  - การกายภาพบำบัด เพื่อบริหารกล้ามเนื้อ เพิ่มความยืดหยุ่น ลดการกดทับ
  - การใช้อุปกรณ์ช่วย เช่น การใส่เฝือกดามข้อมือใน Carpal Tunnel Syndrome
  - การผ่าตัด ในกรณีที่อาการรุนแรง หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาอื่นๆ เช่น การผ่าตัดหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท หรือการผ่าตัดคลายการกดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ

• การรักษาการติดเชื้อ ให้ยาฆ่าเชื้อที่เหมาะสม

• การกำจัดสารพิษ หากเกิดจากการได้รับสารพิษ

• การรักษาโรคแพ้ภูมิตัวเอง โดยการให้ยากดภูมิคุ้มกัน

• การรักษาโรคมะเร็ง โดยการผ่าตัด เคมีบำบัด หรือรังสีรักษา

2. การรักษาตามอาการ

• ยาบรรเทาอาการปวดและชา
  - ยาแก้ปวดปลายประสาท เช่น Gabapentin, Pregabalin, Nortriptyline, Amitriptyline ยาเหล่านี้จะช่วยลดอาการปวดแสบร้อน ปวดแปลบๆ หรืออาการชาที่ไม่สบาย
  - ยาแก้ปวดทั่วไป เช่น Paracetamol, NSAIDs (ไม่ควรใช้ในระยะยาวโดยไม่ปรึกษาแพทย์)

• การทำกายภาพบำบัดและฟื้นฟู 
  - ออกกำลังกาย ช่วยรักษากำลังกล้ามเนื้อและความยืดหยุ่นของข้อต่อ
  - การกระตุ้นด้วยไฟฟ้า อาจช่วยกระตุ้นเส้นประสาทและกล้ามเนื้อ
  - การบำบัดด้วยการใช้มือ (Occupational Therapy) ช่วยปรับกิจวัตรประจำวันและอุปกรณ์ให้เหมาะสม เพื่อให้สามารถใช้มือเท้าได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

• การดูแลผิวหนัง ผู้ป่วยที่มีอาการชา ควรดูแลผิวหนังบริเวณที่ชานั้นเป็นพิเศษ เพื่อป้องกันการเกิดบาดแผลและการติดเชื้อ โดยเฉพาะในผู้ป่วยเบาหวาน ควรตรวจเท้าและมือเป็นประจำ

 

การป้องกันและดูแลตนเองเมื่อมีอาการมือเท้าชา

     การป้องกันและดูแลตนเองเป็นสิ่งสำคัญในการลดความเสี่ยงของการเกิดอาการมือเท้าชา และช่วยบรรเทาอาการในกรณีที่เกิดขึ้นแล้ว

1. ควบคุมโรคประจำตัวให้ดี

• เบาหวาน ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติอย่างสม่ำเสมอ โดยการรับประทานยาตามแพทย์สั่ง ควบคุมอาหาร และออกกำลังกาย

• ความดันโลหิตสูง ควบคุมความดันโลหิต

• ไขมันในเลือดสูง ควบคุมระดับไขมัน

• โรคไต ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด

2. การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์และครบถ้วน

• เน้นอาหารที่มีวิตามินบีสูง เช่น ธัญพืชไม่ขัดสี เนื้อสัตว์ ไข่ นม ตับ ผักใบเขียว

• หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมากและต่อเนื่อง เพราะจะทำให้เส้นประสาทเสียหาย และขัดขวางการดูดซึมวิตามินบี

• หากเป็นมังสวิรัติหรือวีแกน ควรปรึกษาแพทย์หรือนักโภชนาการเกี่ยวกับการเสริมวิตามินบี 12

3. หลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่ทำให้เกิดการกดทับเส้นประสาท

• เปลี่ยนท่าทางบ่อยๆ เมื่อต้องนั่งหรือยืนเป็นเวลานาน

• หลีกเลี่ยงการนั่งไขว่ห้าง นั่งทับเท้า หรือนอนทับแขนขา

• ปรับท่าทางการทำงานให้เหมาะสม (Ergonomics) โดยเฉพาะผู้ที่ต้องใช้คอมพิวเตอร์หรือทำงานที่ต้องใช้มือและข้อมือซ้ำๆ เป็นเวลานาน เช่น ใช้เมาส์หรือแป้นพิมพ์ที่ออกแบบมาเพื่อลดการกดทับ

• ไม่แบกของหนัก หรือสะพายกระเป๋าที่หนักเกินไปบนไหล่ข้างเดียว

• หลีกเลี่ยงเสื้อผ้าหรือรองเท้าที่รัดแน่นเกินไป

4. ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

• การออกกำลังกายช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต ทำให้เส้นประสาทได้รับสารอาหารและออกซิเจนเพียงพอ

• ช่วยรักษากำลังกล้ามเนื้อและความยืดหยุ่นของข้อต่อ

• เลือกการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับสภาพร่างกาย

5. ระมัดระวังการสัมผัสสารเคมี

     สวมอุปกรณ์ป้องกัน เช่น ถุงมือ หากต้องทำงานที่เกี่ยวข้องกับสารเคมี หรือสัมผัสสารพิษ

6. การดูแลสุขอนามัยของมือและเท้า

• ตรวจดูมือและเท้าเป็นประจำทุกวัน โดยเฉพาะในผู้ป่วยเบาหวาน เพื่อสังเกตบาดแผล แผลพุพอง หรือการเปลี่ยนแปลงของผิวหนัง

• ล้างมือและเท้าให้สะอาด เช็ดให้แห้งเสมอ

• ตัดเล็บอย่างระมัดระวัง

• สวมถุงเท้าและรองเท้าที่เหมาะสม เพื่อป้องกันการบาดเจ็บ

7. หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่

     การสูบบุหรี่ทำลายหลอดเลือด ทำให้การไหลเวียนเลือดไม่ดี ส่งผลกระทบต่อเส้นประสาท

 

เมื่อไหร่ที่ควรรีบมาโรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ?

     หากท่านหรือคนใกล้ชิดมีอาการมือเท้าชาที่มีลักษณะดังต่อไปนี้ โปรดอย่าลังเลที่จะเดินทางมายังโรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ ทันที หรือเดินทางไปแผนกฉุกเฉิน

• อาการชาเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน และไม่เคยเป็นมาก่อน

• มีอาการอ่อนแรง หรืออัมพาต ร่วมกับอาการชา ไม่สามารถขยับแขนขาหรืออวัยวะที่ชาได้

• มีอาการชา ร่วมกับอาการทางสมองอื่นๆ เช่น พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว เดินเซ เวียนศีรษะ บ้านหมุนรุนแรง ตาพร่ามัว การมองเห็นผิดปกติ

• อาการชาลามขึ้นอย่างรวดเร็ว (จากเท้าขึ้นไปน่อง ลำตัว)

• อาการชาที่เกิดขึ้นหลังจากประสบอุบัติเหตุ หรือการบาดเจ็บที่ศีรษะ คอ หรือหลัง

• อาการชาที่ทำให้ไม่สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ หรือรู้สึกไม่สบายอย่างมาก

• อาการชาที่ทำให้เกิดบาดแผลโดยไม่รู้ตัว หรือสูญเสียความรู้สึกเจ็บปวด

     โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ มีทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ และทีมสหวิชาชีพที่พร้อมให้การดูแลและวินิจฉัยอาการมือเท้าชาอย่างรวดเร็วและแม่นยำ พร้อมด้วยเครื่องมือทางการแพทย์ที่ทันสมัย เช่น MRI, CT Scan, และเครื่องตรวจคลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อและเส้นประสาท เพื่อให้ท่านได้รับการรักษาที่เหมาะสมและทันท่วงที ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวอย่างเต็มที่

 

สรุป อย่ามองข้ามอาการมือเท้าชา

     เราหวังเป็นอย่างยิ่งว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์ต่อท่านผู้อ่านทุกท่าน หากท่านมีข้อสงสัยหรือมีความกังวลเกี่ยวกับอาการมือเท้าชา โปรดอย่าลังเลที่จะเข้ามาปรึกษาแพทย์ที่โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ เพื่อการดูแลสุขภาพที่ดีและปลอดภัยของท่านครับ

 

สรุป ป้องกันพยาธิไชผิวหนัง ง่ายกว่าที่คิด

     พยาธิไชผิวหนัง (Cutaneous Larva Migrans - CLM) เป็นโรคผิวหนังที่สามารถป้องกันได้ง่ายๆ เพียงแค่มีความเข้าใจเกี่ยวกับสาเหตุ วงจรชีวิตของพยาธิ และการปฏิบัติตามหลักสุขอนามัยที่ดี การหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับดินหรือทรายที่ปนเปื้อนอุจจาระสัตว์ และการดูแลสัตว์เลี้ยงอย่างถูกวิธี คือกุญแจสำคัญในการป้องกันโรคนี้

 

คำถามที่พบบ่อย (FAQs)

Q1: อาการมือเท้าชาจากการนั่งทับขาหรือนอนทับแขน เป็นอันตรายหรือไม่?

     A1: โดยทั่วไปแล้ว ไม่เป็นอันตรายครับ อาการชาประเภทนี้เกิดจากการที่เส้นประสาทถูกกดทับชั่วคราว ทำให้เลือดและกระแสประสาทไหลเวียนไม่สะดวก เมื่อเปลี่ยนท่าทางหรือขยับตัว อาการชาก็จะค่อยๆ หายไปเองภายในไม่กี่นาที แต่หากอาการชาไม่หายไปภายในเวลาอันสมควร หรือเกิดซ้ำบ่อยๆ โดยไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน ควรปรึกษาแพทย์

Q2: วิตามินบีรวมช่วยลดอาการมือเท้าชาได้จริงหรือ?

     A2: จริง โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากอาการชาเกิดจากการขาดวิตามินบี โดยเฉพาะวิตามินบี 1, บี 6, และบี 12 ซึ่งเป็นวิตามินที่มีความสำคัญต่อการทำงานของระบบประสาท การเสริมวิตามินบีรวมอาจช่วยให้อาการดีขึ้น อย่างไรก็ตาม การได้รับวิตามินบี 6 ในปริมาณที่สูงเกินไปเป็นเวลานานก็สามารถทำให้เกิดอาการชาได้เช่นกัน ดังนั้น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนการเสริมวิตามินในปริมาณมาก

Q3: หากมีอาการชาที่มือและเท้า โดยเฉพาะช่วงกลางคืน ควรสงสัยโรคอะไร?

     A3: หากมีอาการชาที่นิ้วหัวแม่มือ นิ้วชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนางด้านนิ้วโป้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งมีอาการชามากเวลากลางคืน หรือเวลาใช้งานข้อมือซ้ำๆ อาจสงสัย กลุ่มอาการอุโมงค์ข้อมือ (Carpal Tunnel Syndrome) ซึ่งเกิดจากการกดทับเส้นประสาทมีเดียนที่ข้อมือ ควรไปพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยและรับการรักษาที่เหมาะสม

Q4: ผู้ป่วยเบาหวานที่มีอาการชา ควรดูแลตัวเองอย่างไร?

     A4: ผู้ป่วยเบาหวานที่มีอาการชาที่ปลายมือปลายเท้า ควรควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติอย่างเคร่งครัด และที่สำคัญคือ ควรดูแลเท้าเป็นพิเศษ เนื่องจากอาจสูญเสียการรับความรู้สึก ทำให้ไม่รู้ตัวเมื่อเกิดบาดแผลเล็กน้อย ซึ่งอาจนำไปสู่แผลเรื้อรังและติดเชื้อได้ง่าย ควรตรวจเท้าทุกวัน สวมรองเท้าที่เหมาะสม ไม่เดินเท้าเปล่า และไปพบแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ

Q5: การออกกำลังกายสามารถช่วยบรรเทาอาการมือเท้าชาได้หรือไม่?

     A5: ได้ การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอและเหมาะสมกับสภาพร่างกาย ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต ทำให้เส้นประสาทได้รับสารอาหารและออกซิเจนเพียงพอ ช่วยรักษากำลังกล้ามเนื้อและความยืดหยุ่นของข้อต่อ ซึ่งสามารถช่วยบรรเทาอาการชาและป้องกันการเกิดอาการซ้ำได้ อย่างไรก็ตาม หากอาการชาเกิดจากโรคหรือการบาดเจ็บที่รุนแรง ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดเพื่อวางแผนการออกกำลังกายที่ถูกต้อง

 

 

มีคำถามเกี่ยวกับ มือเท้าชาบ่อย ?

สอบถามฟรี รับคำตอบได้ทันที ทางช่องทาง LINE เพื่อความสบายใจของคุณ
 

 

 

ช่องทางการซื้อแพ็กเกจและโปรโมชั่น

 

 

 

 
 

โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ มีทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ และทีมสหวิชาชีพที่พร้อมให้การดูแลและวินิจฉัยอาการมือเท้าชาอย่างรวดเร็วและแม่นยำ พร้อมด้วยเครื่องมือทางการแพทย์ที่ทันสมัย เช่น MRI, CT Scan,
และเครื่องตรวจคลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อและเส้นประสาท เพื่อให้ท่านได้รับการรักษาที่เหมาะสมและทันท่วงที ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวอย่างเต็มที่
เรามีทีมแพทย์เฉพาะทาง พร้อมดูแลคุณ
สามารถปรึกษาได้ที่ แผนกอายุรกรรม โรงพยาบาลพริ้นซ์ ปากน้ำโพ
โทร. 056 000 111  "ไม่ต้องห่วง ให้เราช่วยดูแล" 

 

 

 

 ขอคำปรึกษา คลิก

 

 

 

 

 แหล่งอ้างอิงข้อมูล (References)

• คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. (ม.ป.ป.). โรคมือชา. https://www.si.mahidol.ac.th/th/siriraj-mag/detail.php?code=843
• โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์. (ม.ป.ป.). โรคปลายประสาทอักเสบ. https://www.siph.mahidol.ac.th/th/health/health-article/article-health/2358